زینب جلیل‌بال

زینب جلیل‌بال از فعالان حوزه افراد دارای معلولیت و روان‌شناس است که بخش مهمی از زندگی خود را به توانمندسازی، آگاهی‌بخشی و پیگیری حقوق اجتماعی افراد دارای معلولیت اختصاص داده است. او خود نیز با معلولیت جسمی‌ـ‌حرکتی زندگی می‌کند و تجربه شخصی‌اش را با دانش روان‌شناسی و فعالیت اجتماعی پیوند زده است.

مسیر زندگی و غلبه بر محدودیت‌های جسمی

در بخشی از زندگی، مشکلات جسمی و حرکتی انجام برخی فعالیت‌های روزمره را برای او دشوار کرده بود؛ حتی مدتی توان استفاده از دست راست خود را نداشت. اما با تمرین و ورزش توانست دوباره از دست راست خود استفاده کند. او بعدها تیراندازی با تفنگ بادی را آموخت، گواهینامه رانندگی گرفت و رانندگی کرد. این تجربه‌ها بخش مهمی از نگاه او به استقلال و توانمندی افراد دارای معلولیت را شکل داده است.

تحصیل و فعالیت تخصصی

علاقه او به روان‌شناسی از دوران نوجوانی شکل گرفت. پس از تحصیل در رشته مدیریت مهدکودک، مسیر تحصیلی خود را تغییر داد و در رشته روان‌شناسی ادامه تحصیل داد و مدرک کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی دریافت کرد. او دارای مجوز فعالیت روان‌شناسی در ایران است و سال‌ها در زمینه مشاوره حضوری و غیرحضوری فعالیت داشته است.

حدود ۱۰ سال فعالیت به‌عنوان دبیر کانون افراد دارای معلولیت منطقه ۱۵

جلیل‌بال از حدود ۱۸ سالگی با کانون افراد دارای معلولیت منطقه ۱۵ آشنا شد و پس از سال‌ها فعالیت، حدود ۱۰ سال است که دبیر این کانون است. در این جایگاه، رابط میان افراد دارای معلولیت و شهرداری و سایر سازمان‌های مرتبط با نیازهای آنان بوده و در موضوعاتی مانند مناسب‌سازی معابر، پارک‌ها، فضاهای عمومی و حمل‌ونقل فعالیت کرده است. در حال حاضر حدود ۹۰۰ عضو فعال در ۱۹ کانون منطقه ۱۵ حضور دارند.

نویسنده و پژوهشگر

او سه کتاب با محوریت تجربه و مسائل افراد دارای معلولیت نوشته است:

• «بنیادهای اعتماد به نفس و عزت نفس»

• «حمایت اجتماعی و تأثیر آن بر عزت نفس افراد دارای معلولیت»

• «بدن متفاوت، زندگی برابر»

همچنین دو مقاله او درباره حمایت اجتماعی و آموزش افراد دارای معلولیت در کانادا مورد تأیید قرار گرفته است.

نگاه او به معلولیت؛ از ترحم تا حقوق شهروندی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دیدگاه جلیل‌بال، مخالفت با ترحم و قهرمان‌سازی از افراد دارای معلولیت است. او معتقد است افراد دارای معلولیت به‌جای ترحم، باید حقوق انسانی و شهروندی برابر داشته باشند. در فیلم کوتاهی که ساخته، نیز ترجیح داده به‌جای نمایش مشکلات و جلب ترحم، تصویر یک روان‌شناس دارای معلولیت را نشان دهد که مشغول ارائه مشاوره است.

نگاه متفاوت به استقلال و خانواده

او با دو رویکرد افراطی مخالف است: قهرمان‌سازی از فرد دارای معلولیت و وابسته‌کردن او به خانواده. از نظر او، فرد دارای معلولیت باید آموزش ببیند تا بتواند تا حد امکان مستقل زندگی کند و خانواده نیز باید حمایت و پشتیبانی مناسب را بشناسد، نه اینکه با عنوان «قوی بودن» فشار بیشتری بر فرد وارد کند.

یک نقطه عطف فکری

جلیل‌بال می‌گوید به این باور رسیده که شاید وجود معلولیت در زندگی او، سبب شده مسیر روان‌شناسی را انتخاب کند تا با شناخت مشکلات افراد دارای معلولیت بتواند به آنها کمک کند. او می‌گوید با این نگاه، با معلولیت خود «رفیق» شده است.

دغدغه اصلی امروز

هدف او توسعه فعالیت در حوزه روان‌شناسی افراد دارای معلولیت، آموزش روش‌های مفید برای رفع نیازهای روانی و اجتماعی آنان و آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی درباره معلولیت است. آرزوی او این است که روزی افراد دارای معلولیت بدون نگاه منفی جامعه، با دسترسی به امکانات لازم، بتوانند مستقل زندگی کنند و برای حقوق ابتدایی خود مجبور به مطالبه‌گری و فریاد زدن نباشند.